Ludovico Einaudi: de ideale muziek om je gedachtenstroom in te dammen

Word jij ook zo relaxed van de muziek van Ludovico Einaudi? En speel je al pianomuziek van hem? In dit blog geef ik je tips en tricks om ook zijn langere composities snel en gemakkelijk in te studeren èn hoe je daarbij ontspannen kunt blijven spelen. Daarnaast ga ik in op de vraag waarom zijn composities zo rustgevend zijn.

Analyse: bekijk de structuur

Einaudi heeft een heel herkenbare schrijfstijl en structuur in zijn werken. De basis is vrijwel altijd een cadens (akkoordopeenvolging) van twee tot vier akkoorden. Daarboven zit vaak een herhaald motief van enkele tonen in een regelmatig ritme. De bovenstem tenslotte beweegt zich daar ritmisch vrij boven.

Deze duidelijke structuur helpt jou bij het instuderen. Je kunt verschillende stemmen of partijen horen. De meeste variatie zit in de rechterhand of bovenstem. Het akkoordschema blijft in veel stukken steeds hetzelfde en daarmee de basnoten ook. Soms moet je naar een ander octaafgebied, maar de melodie wijzigt daardoor weinig of niet. Met de linkerhand of de bas beginnen werkt daarom het efficiëntst.

Noem eerst voor jezelf de akkoordtonen op. De grondtoon, die het akkoord zijn naam geeft, ligt meestal onderin de linkerhand. Bepaal nu met welk soort akkoord1 we te maken hebben: een drie-, vier- of vijfklank.

De volgende stap is kijken hoe het akkoord wordt gespeeld: als een blokakkoord (alle tonen tegelijk) of gebroken. Een akkoord kan op verschillende manieren gebroken worden gespeeld. Als je meer over akkoorden wilt weten, lees dan mijn blog: Spelen met akkoorden: kinderspel!

Herken de formules om te automatiseren

Einaudi gebruikt graag terugkerende formules in zijn muziek. Vaak zijn dit omspelingen van akkoordtonen, waarbij de melodie zich rondom een toon beweegt en langs tussenliggende tonen naar het volgende akkoord gaat. Als je de vuistregel aanhoudt dat de rechterduim of linkerpink de grondtoon speelt, wijst de vingerzetting zich haast vanzelf.

Deze harmonische basis van akkoorden leent zich prima om te automatiseren. In eerste instantie hebben de noten natuurlijk veel aandacht nodig, maar het patroon van steeds dezelfde toetsen maakt het je gemakkelijk om je te oriënteren op het toetsenbord, zelfs als je in verschillende octaafgebieden speelt.

En het automatiseren van de begeleiding is belangrijk, want de melodie vraagt veel souplesse in beweging door het vrije ritme. Hierin is Einaudi hoorbaar beïnvloed door bijvoorbeeld Chopin, hoewel hij een eigen idioom heeft ontwikkeld.

Melodie en stemvoering: touché rules!

Een andere overeenkomst tussen Einaudi en Chopin is de manier van stemvoering. Deze is duidelijk gebaseerd op de harmonie, de akkoordtonen spelen een prominente rol. Het ritme geeft subtiele accenten door de vele syncopen, die echter op hun mooist worden ervaren door een zachte en soepele aanslag. Verschillende recensenten prijzen Einaudi’s eigen concerten hierom.

Wanneer je de melodie gaat studeren (nadat je je de harmonie eigen hebt gemaakt!), is je eerste oriëntatiepunt de maat. Lees het ritme eerst en markeer iedere tel. Waarschijnlijk valt het je op, dat het ritme zich vaak tussen de betoonde maatdelen door beweegt. Probeer eens uit, met welke vingerzetting je het meeste effect bereikt.

In driedelige maatsoorten houdt Einaudi ervan af te wisselen tussen een beweging van 3 groepjes van twee tonen en een van 2 groepjes van drie tonen. De begeleiding houdt daarbij steeds ongewijzigd ritme aan, zodat er een tegenspel van twee tegen drie ontstaat. Het doorgaande regelmatige ritme biedt een goed houvast voor de timing, maar pas ervoor op dat de accenten in iedere hand op hun plaats blijven.

Het ontspannende effect van Einaudi’s muziek zit in het samenspel van een duidelijk harmonisch ritme, waarin de akkoorden elkaar regelmatig opvolgen en het vrije ritme dat de melodie tegelijkertijd losmaakt en inbed in het akkoordenspel. Zijn composities zijn de ultieme combinatie van gevoel en beweging, of in andere woorden: hart en handen.

En nu ben ik benieuwd naar jouw mening. Hoe beleef jij Einaudi’s muziek? Wat zijn je lievelingsstukken en wat spreekt je daarin aan? Laat je reactie achter in het commentaarveld hieronder en wie weet wordt jouw lievelingsstuk wel uitgekozen om in een online les behandeld te worden!

1Een akkoord is opgebouwd uit gestapelde toonsafstanden: grondtoon, terts, kwint (drieklank), septime (vierklank), none (vijfklank) enzovoort tot en met tredecime (zevenklank).