Met muziek meer mens

Muziek en balans

Vraag jij je ook wel eens af: ‘Waarom maak ik muziek, en wat levert het mij op?”

Naar mijn idee is dit een vraag die iedere musicus, amateur of professional, zichzelf af en toe moet stellen. En nee, nu heb ik het niet over de positieve effecten van muziek maken op intelligentie en sociale vaardigheden.

Laatst vroeg ik dit aan een pianoleerling die voornamelijk met zijn hoofd werkt. Zijn antwoord: ‘Ik speel om te ontspannen, om ook af en toe uit mijn hoofd te komen en mijn lijf en vingers actief te houden.’

‘Waarom wil je piano leren spelen?’ vroeg ik aan een jonge leerling. “Ik vind de klank zo mooi”. Tijdens de lessen zie ik aan zijn lichaamstaal, hoe de muziek hem overspoelt en tegelijkertijd zijn tastzin en bewustzijn stimuleert.

Bij beide leerlingen zie ik een zoeken naar en ervaren van balans tussen:

  • verstand en gevoel;
  • in- en ontspanning;
  • linker- en rechterhand of –hersenhelft;
  • grove en fijne motoriek;

Subtieler zijn de non-verbale signalen: hoeveel wil / durf ik van mezelf te laten zien en horen, hoe reageert mijn omgeving en hoe moet ik reageren op complimenten?

Een tijdje geleden las ik een artikel van collega musicus Jeroen Schipper over het nut van muziekles en met name, hoe zat hij het was om zijn vak te moeten verdedigen. Het meest rake antwoord op de vraag: ‘Waarom maken mensen muziek?’ kwam (wat mij betreft) van hem:

Wij maken muziek omdat we er MENS van worden.

Hoe worden wij dan mens van muziek maken? Mens worden we door ons met anderen te verbinden en muziek verbindt. We maken eerder muziek dan we leren praten en evolutionair gezien was de muziek er eerder dan de gesproken taal. Emotie laat zich vaak beter in muziek uitdrukken dan in woorden.

Terug naar de balans: muziek helpt ons om anderen te laten zien, wie wij zijn. Hierin zit altijd wederkerigheid; hoe de ander mij waarneemt, zegt meer over hem of haar dan over mij. In de documentaire “Discovering Sound” drukt concertpianiste Maria João Pires het zo uit: “zonder luisteraars kan een musicus niets”.

Deze documentaire gaat over veel meer ontdekkingen dan louter muzikale. De jonge talenten ontdekken minstens net zoveel over zichzelf en over hun eigen kracht. Maria zegt het zo: mensen hebben geen idee van de kracht die je kunt creëren door jezelf te zijn. Hiermee kun je alles doen!

Lang geleden, nog voor mijn afstuderen, volgde ik een cursus “Biografie en beroep”, waarin onderwezen werd hoe je levensloop en loopbaan met elkaar verbonden zijn. Toen ik daar een preludium en fuga van Bach speelde, zei een medecursist: “Als je zo kunt spelen, kun je alles.”

Wat betekent dit nu? Kennelijk heb ik in mijn spel uitdrukking gegeven aan mijn innerlijke kracht. De opleiding tot professioneel muziekdocent leert studenten vooral uiterst kritisch naar het eigen spel te luisteren en te kijken, maar veel minder naar de unieke expressie, terwijl die het meeste tot de luisteraar spreekt.

Maria João Pires: “ik vind het mooi om iets te initiëren, om dingen in beweging te brengen. Ik hou ervan om de beweging te zien, hoe mensen zichzelf transformeren op hetzelfde moment als ik. Het gaat altijd om ontwikkeling en ontwikkeling gaat naar het onbekende.

Voor de jonge generatie is competitie heel gewoon, maar ik heb het gevoel dat dit de blik naar binnen vernietigt. Je kijkt niet meer naar jezelf, maar naar anderen: is hij beter dan ik? Dit zou je juist verder kunnen verwijderen van een bepaalde waarheid die je bij jezelf brengt. Als je jezelf niet op een oprechte manier kent, denk ik niet dat je kunt creëren.”

En nu is het woord aan jou. Waarin vind jij balans als je muziek maakt, wat geeft je houvast? Deel jouw ervaring met anderen en geef je reactie hieronder!

Voel je vrij om dit artikel verder te verspreiden onder vrienden of collega’s, zij en ik waarderen dat zeer.