Dat klinkt bekend! Melodische en ritmische formules.

Dat klinkt bekend!

 

In deze blog vertel ik je:

  • hoe je gemakkelijker een melodie en het ritme onthoudt
  • hoe een beetje muziektheorie daarbij helpt
  • hoe het voelen van de muzikale beweging je speelplezier vergroot

 

Gemakkelijk onthouden door muzikale formules te herkennen

Ken je dat, je hoort een melodie en denkt: dat klinkt bekend, waar ken ik dat toch van? Grote kans dat het een veel gebruikte muzikale “formule” is. Sommige formules hebben zelfs een eigen naam gekregen: roepterts (joe-hoe), kleuterdreun (nè-ne, ne-nè-ne in notennamen: so-mi, la-so-mi).  

In deze voorbeelden is het ritme even belangrijk als de toonsafstanden. Door het ritme te veranderen, klinkt het opeens heel anders. Ook de maat is belangrijk: deze bepaalt waar de accenten liggen, zowel melodisch als ritmisch.

 

Een beetje muziektheorie

 

Een lange(re) toon krijgt vanzelf een accent, een korte die ertussendoor komt geeft energie en stroming in de lijn. De kleuterdreun in het voorbeeld hierboven heeft een plagerig karakter door de korte derde toon die ook de hoogste is. Het ritme “huppelt”.

In het liedje “Schuitje varen, theetje drinken”, met opnieuw de formule “so-so mi-la”, roepen de toonsherhaling en het soepele driedelige ritme het gevoel op van gezelligheid en ontspanning. Het ritme laat ons als het ware het schommelende bootje op het water ervaren. 

Vergelijk dit eens met het liedje “Klikspaan, boterspaan” dat op hetzelfde melodische materiaal is gebaseerd.

Klikspaan, boterspaan, mag niet door mijn straatje gaan!

So – mi, so-so – mi, so-so-mi-la-so-so-mi.

De rechttoe, rechtaan beweging (één, twee, in de maat) geeft het liedje vanzelf een terechtwijzend karakter. De tweeledigheid zet een duidelijk metrum neer, met een heel andere sfeer dan de gemoedelijke driedeligheid in “Schuitje varen”.

Maat en ritme appelleren aan ons gevoel voor beweging. Wandelen of marcheren gaat het beste op een tweedelige maat, als we een kindje wiegen wordt het van een schommelende beweging vaak rustiger dan van regelmatig op en neer gaan.

In de schommelbeweging onderscheiden we twee verschillende richtingen: enerzijds de impuls, gevolgd door de uitzwaai, anderzijds het keerpunt met een kortere uitzwaai tot aan de volgende impuls. Zo ontstaat een afwisseling tussen lang en kort.

De impuls of inzet is een intrigerend fenomeen: het is niet het eerste wat er gebeurt. Een zanger of blazer moet immers eerst ademen, een toetsenist zal eerst de toets, de strijker zal de snaar in beweging moeten brengen. En omdat de inzet meteen wordt gevolgd door de duur van de toon, ontstaat volkomen natuurlijk een opmaat tot het klinkende resultaat.

Voordat een orkest of koor begint, beweegt de dirigent. Om de groep mee te kunnen nemen in zijn/haar idee, zal hij/zij dus eerst zelf een voorstelling moeten hebben van wat er gaat klinken en hoe dit zichtbaar wordt in de beweging. Als we alleen spelen, geldt hetzelfde.

 

Hoe het voelen van de muzikale beweging je speelplezier vergroot

 

In zijn boekje “Muziek als geneesmiddel” stelt Jaap Huibers dat het ritme een melodie gevoelswaarde geeft. Door de lengte van de tonen te variëren, dus door een ritme te gebruiken, creëer je een bepaalde sfeer waarin je je prettig voelt. 

Daarnaast zorgt het bewegen van je vingers en handen bij het musiceren ervoor dat je de muzikale informatie ont-houdt. Als je ledematen actief worden, krijgt de muziek ruimte en toegang tot onze wil.

Dit is in combinatie met onze emoties een krachtig hulpmiddel. Jaap Huibers:“ Ont-houden betekent in wezen het niet meer nodig hebben. Dat wat buiten mij is, is nu deel van mij geworden. … Middels de functie van je ledematen laat je dingen tot je diepste wezen doordringen”.

 

En nu er zelf mee aan de slag!

 

  1. Herken je muzikale formules in je favoriete muziek? Zing ze mee en schrijf ze op! Of bedenk er een passende tekst op als ezelsbruggetje.
  2. Raakt de melodie of juist het ritme jou het meest? En hoe dan? Bijvoorbeeld: van deze muziek krijg ik energie.
  3. Welk gevoel krijg je, als je merkt dat je handen (stem, spieren) kunnen wat je had bedacht toen je ging oefenen?

 

Deel je ervaringen en ideeën met ons door je reactie hier achter te laten! Als je dit waardevolle informatie vindt: deel het met je netwerk. Alvast bedankt.