Muziek is emotie, mooi hè?!

Krijg je ook energie van muziek maken, of kost het je juist veel? En vraag je je af hoe dat komt? Dit blog gaat over de rol die de gevoelscentra in de hersenen spelen bij het musiceren. Ja, je leest het goed: emotie is ook een hersenactiviteit.

Emotie wordt vaak omschreven als energie in beweging (motion) en deze definitie past heel goed bij muziek. In ons alledaagse spraakgebruik krijgt de term “emotie” nog al eens een negatieve lading mee. Je bent / reageert emotioneel, gebruik liever je verstand. Kijkend naar het verschil tussen deze woorden: ver-stand, e-motion, vraag ik me af: hoe komen deze begrippen binnen?

Nu wil ik hier niet bepleiten om het verstand maar overboord te gooien, maar juist om de emotie aan boord te halen in plaats van het kind met het badwater weg te gooien! Energie is een eerste levensbehoefte en wanneer deze geen bewegingsruimte krijgt, knalt het op een gegeven moment.

Er zijn weinig andere kunstvormen buiten de muziek die de beoefenaar de gelegenheid bieden de emotie van het moment zo direct in beweging en klank te uiten. Dansen beschouw ik in dit verband ook als een muzikale uiting en jezelf uiten is van levensbelang.

De emotie die je voelt, vindt een weg in de beweging van je handen en armen, maar ook in je ademhaling en je stembanden. Een stokkende ademhaling is gekoppeld aan angst, een gebalde vuist aan woede. (Overigens leidt het ballen van de vuist tot een grotere productie van testosteron, een duidelijke reactie van het brein op de beweging.)

De klank die het resultaat is van deze beweging, maakt je emotie hoor- en tastbaar en geeft je daardoor direct feedback. De wederkerigheid die hierin besloten ligt, biedt een effectieve manier om met emoties om te gaan. Als de emotie door de beweging tot klinken komt, kunnen een ander geluid en dito beweging ook de emotie sturen. “I don’t want to be at the mercy of my emotions. I want to use them, to enjoy them.” — Oscar Wilde

In zijn online college beschrijft Prof. Dr. Erik Scherder wat er gebeurt in onze hersenen als je muziek luistert en zelf musiceert. De rode draad in zijn betoog is, dat muziek maken de aanmaak van verbindingen in de hersenen versterkt, ook over grotere afstanden. Via deze link is de video te bekijken: http://www.universiteitvannederland.nl/college/college-2/

Om het eenvoudig te zeggen: complexe activiteiten als pianospelen en zingen in een koor vergroten empathie en positiviteit ,en verzachten negatieve gevoelens. Deze bevindingen worden ook bevestigd door het onderzoek van Dr. G. Bastian in Berlijn (Muziek maakt slim).

Zelfs bij hersenbeschadiging werkt musiceren stimulerend en kan het het proces versterken dat de andere hersenhelft functies overneemt van het beschadigde gebied. Mooie verhalen over dit fenomeen zijn te vinden in Musicofilia van Oliver Sacks.

Daarnaast is op kennislink een heel interessant artikel te vinden over het onderzoek van Rebecca Schaefer naar de activiteit van de hersenen tijdens muziek luisteren. In haar analyse ontdekte zij dat onze hersenen sterker reageren op ritme dan op toonhoogte.

Erg verwonderlijk is dat niet, ritme bepaalt veel sterker de gevoelswaarde van muziek dan melodie en harmonie, zoals Jaap Huibers al schreef in zijn boekje: Muziek als geneesmiddel. Voor veel mensen is dit echter verrassend, zelfs voor onderzoekers op dit gebied.

Naast al deze geleerde heren en dame kennen jij en ik de effecten van muziek op ons gemoed natuurlijk uit eigen ervaring. Deze week nog hoorde ik van een nabestaande dat bij een uitvaart vooral de (gregoriaanse) zang het diepste gevoel raakte, meer nog dan de gesproken woorden. Zelf kan ik het slotkoor uit de achtste symfonie, en “Ich bin der Welt abhanden gekommen” van Mahler niet beluisteren zonder een brok in mijn keel.

Welke muziek raakt jou en welk gevoel heb je daarbij? Laat je reactie onder dit artikel achter en ontvang als bedankje mijn tips voor ontspannen pianospelen. Als je dit nuttige informatie vindt, deel het dan gerust in jouw netwerk. Alvast bedankt!