King Arthur en de ridders van de ronde tafel

Afgelopen zondag (15 februari) hebben we met 21 zangers en 18 instrumentalisten een heerlijke dag beleefd rondom King Arthur van Purcell. In deze terugblik bekijken we de succesfactoren van een zeer geslaagde workshop.

Een goede voorbereiding is het halve werk

Na de afsluitende concerten sprak dirigent Dirkjan Horringa enthousiast over het plezier om te werken met mensen die goed voorbereid aan een dergelijke workshop beginnen: geen noten studeren, maar meteen muziek maken! Ook de deelnemers hebben enorm genoten en daardoor het publiek, dat in grote getale was toegestroomd, eveneens.

Enkele dagen eerder zijn een cellist en een koorzanger bij mij komen repeteren. Het komt voor, dat instrumentalisten en koorzangers een zekere afstand ten opzichte van elkaar ervaren. De cellist stelde mij de vraag of het zinvol was om te komen oefenen, en wat hij kon verwachten van de repetitie.

Zondag vertelde hij me, dat hij er veel aan had gehad. Vooral de gelegenheid om te luisteren naar de koorpartij hielp hem in de gezamenlijke delen echt samen te musiceren. Er was onderlinge herkenning en het vraag – antwoordspel kwam tot zijn recht.

Hoe bereid je je goed voor?

Zoals uit het bovenstaande al blijkt, begint een goede voorbereiding met luisteren. Naar een opname en vooral: naar elkaar. Een zanger bereidt zich anders voor dan een instrumentalist. Waar de instrumentalist houvast heeft aan de grepen, moet een zanger het hebben van de klankvoorstelling en het muzikaal geheugen. De klankvoorstelling is trouwens voor een instrumentalist net zo belangrijk, daardoor kan hij zichzelf corrigeren. En veel zangers gebruiken een instrument om zichzelf te controleren.

In de manier van voorbereiden kunnen we zien, wat de goede musicus onderscheidt van de mindere. Sinds het begin van mijn professionele ontwikkeling, nu ruim dertig jaar geleden, constateer ik dat de bereidheid om te blijven leren en te groeien de belangrijkste factor is voor een hoge kwaliteit.

Zoals Pablo Casals op hoge leeftijd zei: “ik studeer nog iedere dag, omdat ik denk dat ik nog steeds een beetje beter kan worden.” Casals was een geëngageerd musicus en deze uitspraak bewijst voor mij dat groeien als musicus hand in hand gaat met persoonlijke groei. Wie (tijd, moeite, geld) blijft investeren in zichzelf, komt verder.

Wat levert investeren in jezelf op?

Het kwaliteitsverschil tussen sommige zangers en spelers is naar mijn idee vooral op deze instelling terug te voeren. De meeste spelers hebben muziekles (gehad), maar er zijn koorzangers die daar geen kans of tijd voor hebben gekregen / genomen, het niet nodig vinden of het beeld van zichzelf hebben dat het voor hen niets uithaalt.

Deze laatste groep doet zichzelf ernstig tekort, dat lijkt me duidelijk! Maar niet alleen zijzelf, ook hun omgeving ondervindt de nadelige gevolgen van deze houding. De musici van afgelopen zondag zullen dit waarschijnlijk herkennen: als je je ontwikkelt, ontgroei je op een zeker moment de mensen die dat minder belangrijk vinden. Het gevolg binnen een groep is dan vaak frictie.

Gelijkgestemdheid en het gezamenlijke doel

Wanneer een dirigent voor een nieuwe groep komt, is er een bepaalde spanning: we gaan iets anders doen, hoe zou dat gaan? Uit je comfortzone stappen voelt ongemakkelijk, het dwingt je anders naar jezelf en de mensen om je heen te kijken. Het gezamenlijke doel: toewerken naar een mooie uitvoering is dan de bindende factor.

Muziek maken vormt voor mij een veilige haven in zo’n proces, je bent namelijk continu aan het omschakelen en dat vind ik nou juist het leuke eraan! Ik ervaar het als een verrijking om te zien hoe ieder op een eigen manier naar het doel toewerkt, terwijl de groep gaandeweg steeds meer een eenheid wordt.

Wanneer er een gedeeld doel is, volstaan concrete en heldere aanwijzingen om het te bereiken. De dirigent hoeft “alleen maar” overzicht te houden en richting te geven en iedere speler kent de eigen verantwoordelijkheid. Als ridders om de ronde tafel zijn allen vrij om deze in te vullen.

Als je wilt reageren hoor ik heel graag van je, wat jouw doel is wanneer je muziek maakt. Laat je reactie hieronder achter en deel dit artikel als je het interessant vindt.