Muziek met een verhaal

Wil jij iets overbrengen met jouw muziek? Of iets dat je dwars zit ontladen, zodat je weer kunt ontspannen? Vanaf de klassiek/ romantische periode beluisteren we deze drijfveren in de muziek. In dit blog maak je kennis met beeldende muziek bij uitstek: de Children’s Corner van Debussy.

Ben /was / ken / heb jij zo’n kind dat niet zo gemakkelijk uit zijn of haar woorden kan komen? Ik was zo’n kind dat nogal eens dichtklapte en vervolgens uit onmacht kwaad werd. Totdat ik ging pianospelen, daarin kon ik mij prima uiten!

Mijn eerste lerares zei jaren later tegen me: ik heb altijd iets bijzonders in jouw spel gehoord. In de muziek herkende ik mijn eigen gevoelens: de frustratie van Beethoven over zijn groeiende eenzaamheid èn zijn vastberadenheid om zich staande te houden, het heimwee van Chopin, maar ook de humor en vrolijkheid van Haydn, Mozart en Debussy.

De afgelopen weken heb ik een aantal stukken uit mijn oude repertoire weer opgepakt: vijf delen uit Debussy’s Children’s Corner. Zoals altijd met goede muziek heb ik er nieuwe dingen in ontdekt. Zo ontdekte ik dat ook Debussy de frustraties van een jonge leerling met vingeroefeningen maar al te goed kende. De klap waarmee hij Doctor Gradus ad Parnassum afsluit, echoode vaak na in mijn studiesessies!

Het wiegelied voor een knuffelolifant herinnert aan een favoriete knuffel en de avonturen die we samen beleefden in spel en slaap. De bijzondere harmonieën in het stuk roepen een warme sfeer op van geborgenheid en het gevoel van veiligheid waarin fantasie gedijt.

In de serenade van de pop klinkt door hoe destijds (en tot voor kort) over opvoeding werd gedacht: gedraag je netjes, praat zachtjes, hou je gezicht in de plooi. Hoe de kinder- en puberziel daarop reageert is hoorbaar in de forte akkoorden met het una corda pedaal ingedrukt.

De kleine herder schetst een beeld van de jongeling die eropuit trekt om de wereld te ontdekken, zijn geluid laat klinken en daarop antwoord krijgt. In het fluitthema klinkt zoeken door naar een eigen plek; de respons wijst nu eens in de ene richting, dan weer in een andere, waarna uiteindelijk de oorspronkelijke toonsoort weer gevonden wordt. Afkomst verloochent zich niet?

In Golliwog’s Cakewalk hoor ik de euforie van de jongvolwassenheid met daarbij een gezonde dosis zelfspot. De cakewalk is van origine een slavendans waarin de spot werd gedreven met de plechtige processiedansen van de blanke meesters. Het romantische pathos klinkt door in het zogenoemde Tristan-akkoord, waarbij Debussy nog vermeldt: “avec une grande émotion”. Onmiddellijk wordt dit gevolgd door enkele snaakse, jazzy akkoorden die er hoorbaar de draak mee steken.

Zo klinkt in de Children’s Corner Debussy’s invoelend vermogen door in de beleving van het opgroeiende kind. De suite is ook opgedragen aan zijn dochtertje Claude Emma, bij de voltooiing was zij amper drie jaar oud, wat de opdracht verklaart: “À ma chère petite Chouchou, avec les tendres excuses de son père pour ce qui va suivre”. (Voor mijn lieve kleine Chouchou, met tedere excuses van haar vader voor hetgeen zal volgen)

Die excuses zijn waarschijnlijk bedoeld vanwege de moeilijkheidsgraad, die van (bijna) volwassen niveau is. In de suite zijn sporen te vinden van Debussy’s eigen ontwikkeling als componist en misschien ook wel van zijn turbulente persoonlijke leven.

In welk(e) muziekstuk of -stijl herken jij jezelf? Laat je reactie hieronder achter en maak kans op een video tutorial over het muziekstuk (voor piano) van jouw keuze.